Binnen 5 minuten je schoorsteen checken op roetaanslag

Je schoorsteen controleren op roetaanslag is eenvoudiger dan je denkt. Met een zaklamp en een stuk papier zie je in een paar minuten of er te veel roet zit, of de trek goed werkt en of er reden is om een schoorsteenveger te bellen. Roetaanslag is brandbaar en kan bij dikke ophoping een schoorsteenbrand veroorzaken, terwijl een verstopte schoorsteen ervoor zorgt dat koolmonoxide je woning niet verlaat. Dit artikel legt je stap voor stap uit hoe je dat doet, welke signalen je serieus moet nemen en wanneer professionele hulp nodig is.

Waarom roetaanslag een risico is

Roet is het zwarte residu dat ontstaat bij het verbranden van hout of andere brandstoffen. Het hecht zich aan de binnenwand van je schoorsteen en stapelt zich op als er geen regelmatig onderhoud plaatsvindt. Bij een dikke laag roetaanslag is het risico op schoorsteenbrand reëel, want roet is brandbaar en één vonk kan al genoeg zijn. Een schoorsteenbrand verspreidt zich snel en is moeilijk te blussen, juist omdat het vuur zich binnen de schoorsteenwand bevindt.

Een tweede gevaar is koolmonoxide. Dit kleur- en reukloze gas komt vrij bij onvolledige verbranding. Als de schoorsteen slecht trekt of gedeeltelijk verstopt is, voert het gas niet goed af en stijgt de concentratie in je woonruimte. Dat kan levensgevaarlijk zijn. Zo'n scenario staat niet los van andere risico's binnen je woning: brandgevaar, koolmonoxide en vergelijkbare gevaren komen ook terug in de bredere tips over veiligheid in huis.

Dit controleer je zelf bij een schoorsteencheck

Je schoorsteen checken hoeft niet ingewikkeld te zijn. Begin bij de rookklep, ook wel de trekkap of klep in de haard. Die moet soepel open en dicht kunnen. Voelt hij vast of zit hij dichtgekoekt? Dan is dat al een eerste aanwijzing dat reiniging nodig is.

Schijn daarna met een zaklamp omhoog in de schacht. Een dun, grijsachtig laagje op de wand is normaal, maar dikke, zwarte aanslag die er als een coating uitziet betekent dat er te veel roet is opgebouwd en dat schoonmaken nodig is. Let ook op glanzend, hard roet: dat heet creosoot en is extra brandgevaarlijk. Goed onderhouden rookkanalen beginnen bij dit soort visuele controles, dus twijfel je of jouw rookkanaal aan onderhoud toe is, dan helpt het om het stappenplan voor het vaststellen van rookkanaalonderhoud erbij te pakken.

Controleer vervolgens het voegwerk aan de buitenkant van de schoorsteen. Scheuren of losse voegen zorgen ervoor dat rook of warmte kan ontsnappen op plekken waar dat niet hoort. Je kunt dit vanaf de grond of via een dakraam al goed beoordelen. Beschadigingen op het dak rondom de schoorsteen wijzen soms ook op een daklekkage die je kunt opsporen voordat het echte problemen veroorzaakt.

Tot slot test je de trek met een stukje papier. Houd het papier bij de open haard of kachel, steek de haard aan en kijk of het papier richting de schacht beweegt. Beweegt het nauwelijks of helemaal niet, dan is de trek onvoldoende en is er iets mis.

Signalen dat er iets mis is met je schoorsteen

Soms hoef je niet eens met een zaklamp omhoog te kijken om te merken dat er iets niet klopt. Ruik je een rooklucht in huis, ook als de haard niet brandt? Dat kan betekenen dat er roet of vocht in de schacht zit dat terugwaait. Een haard die moeilijk aanslaat of waarbij rook de kamer in drijft in plaats van omhoog, wijst op een trekprobleem dat serieus genomen moet worden.

Zie je zwarte vlekken rondom de schoorsteenmond buiten op het dak? Dan ontsnapt er te veel roet naar buiten tijdens het stoken. Ook als de haard tijdens gebruik meer rook produceert dan normaal, is dat een duidelijk teken dat de afvoer niet goed werkt. Neem deze signalen serieus en handel er op tijd naar, want uitstel vergroot het risico.

Wanneer schakel je een schoorsteenveger in?

Vraag je je af of je schoorsteen checken zelf voldoende is? Een schoorsteenveger geeft je zekerheid. Er zijn ook situaties waarin professionele hulp niet optioneel is. Heb je een gaskachel, een cv-ketel of een ander toestel dat op de schoorsteen is aangesloten? Dan is een periodieke keuring in veel gevallen wettelijk verplicht, en het overslaan hiervan kan gevolgen hebben voor je verzekering bij schade.

Voor een open haard of houtkachel bij intensief gebruik is het advies om minimaal één keer per jaar een schoorsteenveger in te schakelen, bij voorkeur vóór het stookseizoen in het najaar. Gebruik je de haard maar zelden, dan is eens per twee jaar voldoende. De kosten voor een standaard schoorsteenveging en inspectie liggen gemiddeld tussen de 75 en 150 euro, afhankelijk van het type schoorsteen en de regio. Dat is een klein bedrag vergeleken met de schade die een schoorsteenbrand kan aanrichten.

Veelgestelde vragen over je schoorsteen controleren

Hoe vaak moet je je schoorsteen controleren?
Minimaal één keer per jaar, het beste vóór het stookseizoen begint. Stook je intensief of dagelijks, dan is vaker controleren verstandig.

Wat kost een schoorsteenveger?
Reken gemiddeld op 75 tot 150 euro voor een standaard schoorsteenveging inclusief inspectie. Het exacte bedrag hangt af van het type schoorsteen en de regio waar je woont.

Kan ik zelf roet verwijderen?
Een lichte laag roet kun je soms zelf wegborstelen met een speciaal schoorsteenborstel. Bij dikke of glanzende roetaanslag is professionele reiniging veiliger, omdat loskomend roet anders in de woonruimte terechtkomt.

Wanneer is mijn schoorsteen echt gevaarlijk?
Er is sprake van een gevaarlijke situatie als er scheuren zitten in het voegwerk, als rook de kamer in trekt tijdens het stoken, of als de rookgeur aanhoudt terwijl de haard niet in gebruik is. Schakel in die gevallen direct een schoorsteenveger in en gebruik de haard niet meer totdat het probleem is opgelost.